Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εισέλθει δυναμικά στον δημόσιο διάλογο και πλέον αποτελεί σημείο αναφοράς για το μέλλον της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Παρότι σχεδόν μία στις δύο μικρομεσαίες επιχειρήσεις δηλώνει ότι έχει επενδύσει ή πειραματιστεί με λύσεις AI, η πραγματική ενσωμάτωσή της στις καθημερινές λειτουργίες παραμένει περιορισμένη. Η νέα εκτεταμένη μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε περίπου 400 επιχειρήσεις καταγράφει μια αγορά σε μετάβαση: ώριμη στη φιλοδοξία, αλλά ακόμα ανέτοιμη στην υλοποίηση.
Υιοθέτηση με ενδιαφέρον αλλά και επιφυλάξεις
Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 45% των επιχειρήσεων έχει ήδη δοκιμάσει τεχνολογίες AI. Ωστόσο, μόλις το 9% διαθέτει οργανωμένες δομές διακυβέρνησης και καθορισμένους ρόλους για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει ένα σημαντικό χάσμα ανάμεσα στη διάθεση για καινοτομία και την πρακτική ικανότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας.
Η έρευνα αναδεικνύει ότι το 50% των συμμετεχόντων θεωρεί την έλλειψη γνώσεων και εμπειρίας ως το βασικότερο εμπόδιο για την ενσωμάτωση της ΤΝ. Παράλληλα, μόνο το 21% έχει συμμετάσχει σε κάποια μορφή εκπαίδευσης, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η ενημέρωση παραμένει αποσπασματική. Οι περισσότερες επιχειρήσεις βασίζονται σε μη εξειδικευμένες πηγές πληροφόρησης, ενώ η πρόσβαση σε συμβουλευτική υποστήριξη ή εκπαιδευτικούς οργανισμούς είναι περιορισμένη.
Παρά τις δυσκολίες, η έρευνα καταγράφει ότι οι επιχειρήσεις βλέπουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως κρίσιμο παράγοντα μετασχηματισμού. Οι πιο διαδεδομένες εφαρμογές εντοπίζονται σε τομείς που σχετίζονται με τον πελάτη: μάρκετινγκ, ανάλυση δεδομένων, εργαλεία παραγωγής περιεχομένου, chatbots και ψηφιακοί βοηθοί.
Αντίθετα, η χρήση της ΤΝ σε εσωτερικές λειτουργίες – όπως οικονομική διοίκηση, HR και παραγωγικές διαδικασίες – παραμένει περιορισμένη. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι οι ΜμΕ αξιοποιούν κυρίως τις άμεσες, εύκολα προσβάσιμες εφαρμογές, αλλά δεν έχουν ακόμη προχωρήσει στον βαθύτερο επιχειρησιακό ανασχεδιασμό που απαιτεί η πλήρης ενσωμάτωση της τεχνολογίας.
Η μελέτη καταγράφει σημαντικές αδυναμίες στη διοικητική οργάνωση των επιχειρήσεων. Σχεδόν οι μισές δεν διαθέτουν υπεύθυνο ψηφιακού μετασχηματισμού, ενώ στις μικρότερες επιχειρήσεις το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο. Μόλις το 9% έχει θεσμοθετημένο ρόλο, στοιχείο που αποτελεί κρίσιμο εμπόδιο για την υλοποίηση και κλιμάκωση έργων ΤΝ.
Παράλληλα, η έλλειψη εμπιστοσύνης στη λειτουργία των συστημάτων AI παραμένει έντονη. Αν και οι περισσότερες επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται την ΤΝ ως εργαλείο ενίσχυσης της εργασίας και όχι ως απειλή, σχεδόν οι μισοί δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται πλήρως την τεχνολογία χωρίς ανθρώπινη εποπτεία. Ζητήματα ηθικής, πνευματικών δικαιωμάτων και ασφάλειας δεδομένων επηρεάζουν επίσης τη συνολική εικόνα.
Παρά τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, η επένδυση σε τεχνολογία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων έχει χαμηλό κύκλο εργασιών, γεγονός που καθιστά τις αποφάσεις επένδυσης πιο συντηρητικές. Το κόστος εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο για το 26% των επιχειρήσεων, ενώ λίγες θεωρούν ότι τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία επαρκούν.
Ταυτόχρονα, το 37% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι στοχευμένα προγράμματα ενίσχυσης και επιδοτήσεων θα μπορούσαν να επιταχύνουν σημαντικά την υιοθέτηση της ΤΝ. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για ένα πιο ουσιαστικό και προσβάσιμο πλαίσιο χρηματοδότησης.
Παρότι οι ελληνικές ΜμΕ εμφανίζουν αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ενσωμάτωση της ΤΝ και ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει ικανοποιημένο από τις πρώτες εφαρμογές, παραμένει ένα κρίσιμο «χάσμα υλοποίησης». Χωρίς υποδομές, σωστό σχεδιασμό, αξιόπιστα δεδομένα και εκπαιδευμένο προσωπικό, η τεχνολογία δεν μπορεί να αποδώσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων της.
Το γεγονός ότι το 48% των επιχειρήσεων σχεδιάζει να επεκτείνει τη χρήση της ΤΝ τον επόμενο χρόνο δείχνει ότι το δυναμικό είναι μεγάλο, αλλά η μετάβαση από τον πειραματισμό στη στρατηγική αξιοποίηση απαιτεί συστηματική καθοδήγηση.
Η μελέτη καταλήγει στην ανάγκη δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου εθνικού Playbook για την υιοθέτηση της ΤΝ στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μια τέτοια στρατηγική οφείλει να συνδυάζει:
• εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων
• πρόσβαση σε ψηφιακές υποδομές και δεδομένα
• ενίσχυση των οργανωτικών δομών
• θεσμικό πλαίσιο υπεύθυνης χρήσης
• κίνητρα και χρηματοδότηση
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια αφηρημένη τεχνολογική υπόσχεση, αλλά μια στρατηγική επιλογή εθνικής σημασίας. Η επιτυχής αξιοποίηση της μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης και να αναβαθμίσει συνολικά την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Η πρόκληση είναι σαφής: να μετατραπεί ο σημερινός πειραματισμός σε οργανωμένη, ώριμη και κλιμακώσιμη υιοθέτηση. Και αυτό απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια, εθνικό σχέδιο και συλλογική δέσμευση.
