Η πρόσφατη απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλουν δασμούς ύψους 20% σε ευρωπαϊκά προϊόντα έχει προκαλέσει εύλογο προβληματισμό για τις επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο. Η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που επηρεάζονται από το μέτρο αυτό. Ωστόσο, η γενική εικόνα δείχνει πως οι συνέπειες για την ελληνική οικονομία, τουλάχιστον σε εθνικό επίπεδο, θα είναι σχετικά περιορισμένες.
Παρά την ανοδική πορεία των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, η χώρα εξακολουθεί να έχει μικρή εξάρτηση από την αμερικανική αγορά. Το 2024 οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έφτασαν τα 2,41 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί μόλις στο 1% του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι, αν και επιμέρους κλάδοι ή επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες, το συνολικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία παραμένει περιορισμένο.
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει σημαντικά όταν εξετάζεται η επίδραση σε περιφερειακό επίπεδο. Ορισμένες περιοχές της χώρας παρουσιάζουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Ενδεικτικά, στη Στερεά Ελλάδα το 15,4% των εξαγωγών κατευθύνεται προς την αμερικανική αγορά, ενώ υψηλά ποσοστά καταγράφονται και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (9,1%), την Πελοπόννησο (6,9%) και τη Δυτική Ελλάδα (5,6%). Αντιθέτως, περιοχές όπως η Αττική και τα Ιόνια Νησιά έχουν μικρή έκθεση, με ποσοστά κάτω του 2,5%.
Αυτές οι αποκλίσεις φανερώνουν τις διαφορετικές παραγωγικές δομές των Περιφερειών και τον τρόπο με τον οποίο στοχεύουν τις διεθνείς αγορές. Έτσι, ενώ κάποιες περιοχές θα επηρεαστούν περισσότερο από τους νέους δασμούς, άλλες ενδέχεται να παραμείνουν σχεδόν ανεπηρέαστες.
Το 2023, παρά την επιβράδυνση των εξαγωγών σε πανελλαδικό επίπεδο (-8,3% σε σχέση με το 2022), η μακροπρόθεσμη τάση παραμένει θετική. Η τελευταία πενταετία καταγράφει αύξηση 56,1%, δείγμα της ενίσχυσης της εξωστρέφειας της ελληνικής παραγωγής. Η Αττική διατηρεί το μεγαλύτερο μερίδιο με 28 δισ. ευρώ εξαγωγών, αν και κατέγραψε πτώση 8,4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Θεαματική αύξηση παρουσίασαν περιφέρειες όπως τα Ιόνια Νησιά (+319,1%), η Κρήτη (+97,9%) και η Ήπειρος (+75%).
Οι παραπάνω τάσεις αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές ανά Περιφέρεια, που θα ενισχύσουν τη διαφοροποίηση εξαγωγικών προορισμών και τη μείωση της εξάρτησης από αγορές υψηλού κινδύνου. Παράλληλα, η στήριξη των επιχειρήσεων που πλήττονται μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας και στην ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη.
Η γεωγραφική κατανομή των επιπτώσεων δεν αφήνει περιθώρια για γενικεύσεις. Αντιθέτως, απαιτεί ευέλικτες παρεμβάσεις που λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και τον εξαγωγικό της προσανατολισμό.
