Η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και η προσαρμογή της κατανάλωσης αναδεικνύονται σε βασικές προτεραιότητες για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Η ενεργειακή αγορά καλείται πλέον να περάσει από την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος των ΑΠΕ στη διαμόρφωση ανταγωνιστικών τιμών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παρά τη σημαντική ανάπτυξη των πράσινων μορφών ενέργειας στην Ελλάδα και την Ευρώπη, το χαμηλότερο κόστος παραγωγής από ΑΠΕ δεν έχει μεταφερθεί στον ίδιο βαθμό στους τελικούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Η αναντιστοιχία μεταξύ της χρονικής στιγμής παραγωγής και της ζήτησης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη λειτουργία της αγοράς.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς η εγκατάσταση περισσότερων μονάδων ανανεώσιμης ενέργειας, αλλά η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε το όφελος να φτάνει στον τελικό καταναλωτή.
Οι έξι παρεμβάσεις για φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα
Στο πλαίσιο της αναπροσαρμογής της ενεργειακής στρατηγικής, έξι βασικές παρεμβάσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς και τον περιορισμό των τιμών.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας. Μέσω των συστημάτων αποθήκευσης, η πλεονάζουσα παραγωγή από φωτοβολταϊκά και άλλες ΑΠΕ κατά τις μεσημεριανές ώρες θα μπορεί να αξιοποιείται αργότερα, όταν η ζήτηση και οι τιμές αυξάνονται.
Δεύτερος άξονας είναι η ευέλικτη διαχείριση της ζήτησης, με στόχο οι καταναλωτές να προσαρμόζουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες κατά τις οποίες αυτή είναι φθηνότερη και περισσότερο διαθέσιμη.
Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη συμβάσεων προμήθειας που θα λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό προφίλ κατανάλωσης κάθε πελάτη. Με αυτόν τον τρόπο, τα τιμολόγια θα μπορούν να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες και στις ώρες χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σημαντική θεωρείται επίσης η καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ΑΠΕ, ώστε να περιορίζεται η απόσταση μεταξύ των ωρών υψηλής παραγωγής και των περιόδων αυξημένης κατανάλωσης.
Πέμπτη προτεραιότητα είναι η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, με το φυσικό αέριο να εξακολουθεί να αποτελεί μέρος του ενεργειακού μείγματος και να συμβάλλει στην κάλυψη των αναγκών του συστήματος.
Τέλος, απαιτείται ένας μακροπρόθεσμος ενεργειακός σχεδιασμός που θα συνδυάζει άμεσα μέτρα, διαρθρωτικές αλλαγές έως το τέλος της δεκαετίας και στρατηγικές παρεμβάσεις για τη διασφάλιση προσιτής και αξιόπιστης ενέργειας.
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ μεσημεριανών και βραδινών τιμών
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα προβλήματα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι η χρονική αναντιστοιχία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.
Η αυξημένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά συγκεντρώνεται κυρίως τις μεσημεριανές ώρες, όταν η ηλιοφάνεια είναι υψηλή. Αντίθετα, η ζήτηση αυξάνεται συνήθως το απόγευμα και το βράδυ, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά περιορίζεται σημαντικά.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της 29ης Οκτωβρίου, όταν η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στα 109 ευρώ ανά μεγαβατώρα κατά το διάστημα 09:00-15:00, ενώ μεταξύ 17:00 και 22:00 εκτοξεύθηκε στα 409 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η σημαντική αυτή διαφορά αποτυπώνει την ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία στο ενεργειακό σύστημα. Η αποθήκευση, η προσαρμογή της κατανάλωσης και τα κατάλληλα μοντέλα προμήθειας μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των έντονων διακυμάνσεων.
Το φυσικό αέριο και η ενεργειακή ασφάλεια
Παράλληλα με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διατηρεί ρόλο στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα. Η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια, ιδιαίτερα μετά τις αλλαγές που προκάλεσε η μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ωστόσο, η μετατόπιση των ενεργειακών εξαρτήσεων προς άλλες αγορές δεν έχει εξασφαλίσει από μόνη της το αναμενόμενο όφελος στο κόστος ενέργειας. Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή στρατηγική καλείται να συνδυάσει την πράσινη μετάβαση με την επάρκεια εφοδιασμού, την αποθήκευση και την ευελιξία του συστήματος.
Από τα πράσινα μεγαβάτ στις ανταγωνιστικές μεγαβατώρες
Η επόμενη ημέρα για την ενεργειακή αγορά δεν θα κριθεί αποκλειστικά από το πόση νέα εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ θα προστεθεί στο σύστημα, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά θα αξιοποιείται η παραγόμενη ενέργεια.
Η μετάβαση από τα περισσότερα πράσινα MW στις ανταγωνιστικές MWh αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για να αποκτήσει ουσιαστικό οικονομικό αντίκρισμα η ενεργειακή μετάβαση.
Η αποθήκευση, η ευέλικτη ζήτηση, οι νέες συμβάσεις προμήθειας και η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών συνθέτουν ένα νέο πλαίσιο παρεμβάσεων, με βασικό στόχο τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.