Σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα αναμένεται να αφήσει το παγκόσμιο μπλακ άουτ στις υπηρεσίες της Microsoft, με τις ασφαλισμένες ζημιές να εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσουν τα 500 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, χιλιάδες επιχειρήσεις ενδέχεται να μην καταφέρουν να αποζημιωθούν για τις απώλειες που υπέστησαν, εξαιτίας των περιορισμών και των εξαιρέσεων που προβλέπουν τα ασφαλιστήρια συμβόλαια κυβερνοασφάλειας.
Σύμφωνα με προκαταρκτική ανάλυση της Morningstar DBRS, οι ασφαλισμένες ζημιές από τη διακοπή των ψηφιακών υπηρεσιών της Microsoft υπολογίζονται μεταξύ 300 και 500 εκατ. δολαρίων. Η εκτίμηση λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα, τις καθυστερήσεις στις συναλλαγές, τα προβλήματα επικοινωνίας και τις απώλειες εσόδων που προκλήθηκαν σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας.
Παρά το σημαντικό ύψος των ζημιών, ο αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της Morningstar DBRS, Μάριο ντε Τσίκο, εκτιμά ότι η επίπτωση στην πιστοληπτική εικόνα των ασφαλιστικών εταιρειών θα παραμείνει περιορισμένη.
Πώς επηρεάστηκαν επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικές αγορές
Η διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών όπως το Outlook, το Teams και το Copilot προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις σε επιχειρήσεις, τράπεζες, χρηματιστήρια και δημόσιους οργανισμούς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι δυσλειτουργίες στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες δημιούργησαν εμπόδια σε καθημερινές επιχειρησιακές διαδικασίες, αναγκάζοντας ακόμη και επαγγελματίες των χρηματοπιστωτικών αγορών να επιστρέψουν σε παραδοσιακά μέσα επικοινωνίας, όπως το τηλέφωνο και το φαξ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, καταγράφηκαν καθυστερήσεις στην επιβεβαίωση συναλλαγών, στην εξυπηρέτηση πελατών και στη διεκπεραίωση χρηματοδοτικών συμφωνιών. Προβλήματα αναφέρθηκαν σε αγορές από την Αυστραλία και τη Σιγκαπούρη έως την Ιαπωνία και την Ινδία, ενώ επηρεάστηκαν ακόμη και ηλεκτρονικές επικοινωνίες κρατικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η παρέμβαση της Euronext, η οποία διαχειρίζεται μεταξύ άλλων το Χρηματιστήριο Αθηνών, καθώς συνέστησε στις εισηγμένες εταιρείες να χρησιμοποιούν τηλεφωνική επικοινωνία για επείγοντα ζητήματα, λόγω της αδυναμίας παραλαβής ηλεκτρονικών μηνυμάτων από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Στην Ελλάδα, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου ανέφερε ότι τα βασικά πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου συνέχισαν να λειτουργούν, με τα προβλήματα να εντοπίζονται κυρίως στην ηλεκτρονική αλληλογραφία υπουργείων και στις υπηρεσίες της Microsoft.
Γιατί οι ασφαλιστικές ενδέχεται να μην αποζημιώσουν τις επιχειρήσεις
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά την έκταση της ασφαλιστικής κάλυψης. Όπως επισημαίνει η Morningstar DBRS, πολλά συμβόλαια κυβερνοασφάλειας έχουν σχεδιαστεί ώστε να καλύπτουν ζημιές από κακόβουλες κυβερνοεπιθέσεις και όχι απαραίτητα από τεχνικές αστοχίες ή δυσλειτουργίες πληροφοριακών συστημάτων.
Στην περίπτωση της Microsoft, τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν ότι το περιστατικό συνδέεται με τεχνικό πρόβλημα και όχι με κακόβουλη ενέργεια. Η ίδια η εταιρεία έχει αναφέρει ότι δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας.
Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό κενό ασφαλιστικής προστασίας, καθώς επιχειρήσεις που υπέστησαν πραγματικές οικονομικές απώλειες μπορεί να διαπιστώσουν ότι το συμβόλαιό τους δεν προβλέπει αποζημίωση για τη συγκεκριμένη αιτία.
Επιπλέον, αρκετά ασφαλιστήρια περιλαμβάνουν περιόδους αναμονής πριν ενεργοποιηθεί η κάλυψη για διακοπή επιχειρηματικής δραστηριότητας. Επομένως, εάν μια δυσλειτουργία διαρκέσει λιγότερο από το προβλεπόμενο χρονικό διάστημα, η επιχείρηση μπορεί να μην αποκτήσει δικαίωμα αποζημίωσης.
Σημαντικοί παράγοντες είναι επίσης οι απαλλαγές, τα ανώτατα όρια αποζημίωσης, τα επιμέρους όρια κάλυψης και οι ειδικές εξαιρέσεις κάθε συμβολαίου.
Το προηγούμενο της CrowdStrike με ζημιές έως 1,5 δισ. δολάρια
Για την αξιολόγηση του περιστατικού της Microsoft, η Morningstar DBRS εξετάζει ως σημείο αναφοράς το παγκόσμιο τεχνολογικό μπλακ άουτ της CrowdStrike τον Ιούλιο του 2024.
Τότε, μια ελαττωματική ενημέρωση λογισμικού επηρέασε περίπου 8,5 εκατομμύρια συσκευές Windows, προκαλώντας σοβαρές δυσλειτουργίες σε αεροπορικές εταιρείες, νοσοκομεία, τράπεζες και επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου.
Οι επιπτώσεις ήταν εκτεταμένες, με ακυρώσεις πτήσεων, καθυστερήσεις και διακοπές κρίσιμων υπηρεσιών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της CyberCube, οι ασφαλισμένες ζημιές από το περιστατικό κυμάνθηκαν μεταξύ 400 εκατ. και 1,5 δισ. δολαρίων.
Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι το σημερινό πρόβλημα της Microsoft είναι μέχρι στιγμής λιγότερο σοβαρό. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη διακοπή, διάρκειας αρκετών ημερών, θα μπορούσε να οδηγήσει σε οικονομικές επιπτώσεις αντίστοιχες ή ακόμη και μεγαλύτερες από εκείνες του 2024.
Σταδιακή αποκατάσταση των υπηρεσιών της Microsoft
Η Microsoft έχει ανακοινώσει ότι έχουν ολοκληρωθεί παρεμβάσεις σε τμήματα των επηρεαζόμενων υποδομών, με την κίνηση δεδομένων να αποκαθίσταται σταδιακά και την πρόσβαση στα ηλεκτρονικά μηνύματα να παρουσιάζει βελτίωση.
Παράλληλα, η εταιρεία επέκτεινε στις 48 ώρες το χρονικό περιθώριο παράδοσης των εκκρεμών email, προκειμένου να προστατεύσει τα μηνύματα που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια της διακοπής.
Παρά τις παρεμβάσεις, η πλήρης ομαλοποίηση δεν έχει επιτευχθεί, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει το ενδεχόμενο διαλείπουσας εμφάνισης προβλημάτων. Η εταιρεία συνεχίζει τις εργασίες στις υπόλοιπες επηρεαζόμενες υποδομές, χωρίς να έχει προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης.
Ο κίνδυνος της ψηφιακής εξάρτησης
Πέρα από το άμεσο οικονομικό κόστος, το περιστατικό αναδεικνύει έναν ευρύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία: τη μεγάλη εξάρτηση επιχειρήσεων και δημόσιων οργανισμών από περιορισμένο αριθμό τεχνολογικών παρόχων.
Μια τεχνική αστοχία σε έναν μεγάλο πάροχο υπηρεσιών μπορεί να προκαλέσει ταυτόχρονα προβλήματα σε χιλιάδες επιχειρήσεις, διαφορετικούς κλάδους και πολλές χώρες, δημιουργώντας ένα ντόμινο οικονομικών απωλειών.
Για τις ασφαλιστικές εταιρείες, η πρόκληση δεν περιορίζεται πλέον στην αποτίμηση των ζημιών από μεμονωμένες κυβερνοεπιθέσεις, αλλά επεκτείνεται και στον κίνδυνο μαζικών διακοπών ψηφιακών υπηρεσιών.
Η τελική έκταση των ασφαλιστικών απαιτήσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της δυσλειτουργίας, τις πραγματικές οικονομικές απώλειες και, κυρίως, τους όρους των συμβολαίων. Σε κάθε περίπτωση, το περιστατικό της Microsoft επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της επάρκειας της ασφαλιστικής κάλυψης απέναντι σε τεχνολογικές αστοχίες που μπορούν να παραλύσουν μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας.