Σε τροχιά επανεκκίνησης εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, μετά τον απόπλου του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από το Ηράκλειο. Η αποστολή του σκάφους σηματοδοτεί την έναρξη των νέων ερευνών βυθού για την ανάπτυξη και την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου, ενώ παράλληλα επαναφέρει στο προσκήνιο τη διπλωματική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το Abeille Marengo απέπλευσε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, με προορισμό τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου, όπου αναμένεται να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες ερευνητικές εργασίες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Great Sea Interconnector Α.Ε. και του ΑΔΜΗΕ, αρχικά θα πραγματοποιηθούν δοκιμές και βαθμονόμηση του εξοπλισμού και στη συνέχεια θα ξεκινήσουν οι έρευνες, βάσει των NAVTEX που έχουν εκδοθεί από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η άφιξη του πλοίου στην περιοχή των ερευνών εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη ή το πρωί της Παρασκευής. Στο σκάφος βρίσκεται, σύμφωνα με πληροφορίες, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος λειτουργεί ως σύνδεσμος με την Αθήνα.
Το χρονοδιάγραμμα και οι άδειες για το καλώδιο
Καθοριστικό βήμα για την επανεκκίνηση του έργου αποτέλεσε η ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης στις 6 Νοεμβρίου. Τότε το υπουργείο Εξωτερικών ενέκρινε τις εργασίες έρευνας και πόντισης, έπειτα από τη θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής.
Το σχετικό αίτημα είχε υποβληθεί από τη γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία συμμετέχει στην υλοποίηση του έργου για λογαριασμό του Great Sea Interconnector (GSI).
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα στην ευρύτερη περιοχή, καθώς στοχεύει στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, δημιουργώντας παράλληλα νέες δυνατότητες για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ανταλλαγή NAVTEX και η αντίδραση της Αθήνας
Η επανεκκίνηση των ερευνών συνοδεύεται από νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το βράδυ της 10ης Νοεμβρίου, η Τουρκία εξέδωσε τη NAVTEX 1127/26, υποστηρίζοντας ότι οι ερευνητικές εργασίες πραγματοποιούνται σε συντονισμό και με τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών. Παράλληλα, επανέφερε τις θέσεις της σχετικά με την τουρκική υφαλοκρηπίδα, με την αναγγελία να καλύπτει χρονικό διάστημα έως τις 19 Μαρτίου 2027.
Η ελληνική πλευρά απάντησε μέσω του σταθμού NAVTEX Ηρακλείου, εκδίδοντας την προειδοποίηση NAVWARN 1441/26. Με αυτήν χαρακτήρισε «άκυρο και ανυπόστατο» το τουρκικό μήνυμα, υποστηρίζοντας ότι προέρχεται από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό.
Στην ελληνική αναγγελία επισημαίνεται ότι σημαντικό μέρος των γραμμών έρευνας βρίσκεται εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, όπως αυτές ορίζονται από το διεθνές δίκαιο και τον νόμο 4001/2011. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι οι εργασίες στις συγκεκριμένες περιοχές πραγματοποιούνται βάσει των αδειών που έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισαν ότι οι αιτήσεις αδειοδότησης υποβλήθηκαν αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Κύπρο. Πρόσθεσαν ότι το ερευνητικό πλοίο ακολουθεί την ελληνική NAVTEX και ότι δεν υπήρξε αίτημα για λήψη άδειας από την Άγκυρα.
Μητσοτάκης και Παπασταύρου για την ενεργειακή διασύνδεση
Την εκτίμησή του ότι η αποστολή του ερευνητικού πλοίου θα εξελιχθεί ομαλά εξέφρασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, διαχωρίζοντας τη διαδικασία ενημέρωσης τρίτων χωρών από την έκδοση των απαραίτητων αδειών για την εκτέλεση των εργασιών.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, κατά την ενημέρωση της Βουλής, υπογράμμισε τη σημασία της πολιτικής συνεννόησης για την προώθηση του έργου.
Όπως ανέφερε, υπάρχει «η μέγιστη εθνική συνεννόηση και ενότητα στην υλοποίηση ενός εθνικά σημαντικού έργου και ενός ευρωπαϊκά στρατηγικού στόχου», με βασικό σκοπό τον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Ο υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στις προοπτικές που δημιουργούνται για μια μελλοντική ενεργειακή διασύνδεση με το Ισραήλ, η οποία θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Στρατηγική σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο
Η επανεκκίνηση των ερευνών για το Great Sea Interconnector δεν αποτελεί μόνο ένα ακόμη βήμα στην κατασκευή μιας ενεργειακής υποδομής. Συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και τη δημιουργία νέων διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η ανταλλαγή NAVTEX δείχνει ότι η υλοποίηση του έργου παραμένει συνδεδεμένη με τις γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής. Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο τόσο για την πρόοδο των τεχνικών ερευνών όσο και για τη διαχείριση των διπλωματικών αντιδράσεων που συνοδεύουν την προσπάθεια επανεκκίνησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης.