Σε μια περίοδο που η ναυτιλία καλείται να προσαρμοστεί στην ενεργειακή μετάβαση και να διαχειριστεί τις επιπτώσεις της πανδημίας, νέες γεωπολιτικές εντάσεις προσθέτουν επιπλέον πίεση στον ήδη επιβαρυμένο κλάδο. Η φετινή έκθεση *Safety and Shipping Review 2025* της Allianz Commercial αναδεικνύει ένα περιβάλλον αυξανόμενης πολυπλοκότητας και αβεβαιότητας, το οποίο απειλεί να μεταβάλει σημαντικά τους κανόνες του παγκόσμιου ναυτιλιακού παιχνιδιού.
Η γεωπολιτική απειλή επισκιάζει τις θετικές εξελίξεις
Παρά το γεγονός ότι το 2024 σημειώθηκε ιστορικό χαμηλό στις ολικές απώλειες πλοίων —μόλις 27 μεγάλα σκάφη, με μείωση άνω του 20% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος— η έκθεση προειδοποιεί ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να αντιστρέψουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε ζητήματα ασφαλείας. Οι παραδοσιακοί κίνδυνοι, όπως οι πυρκαγιές, οι συγκρούσεις και οι προσαράξεις, έχουν περιοριστεί, ωστόσο αυξάνεται ο κίνδυνος που προέρχεται από πολιτικές εντάσεις, στρατιωτικές συγκρούσεις και εμπορικούς πολέμους.
Ο Captain Rahul Khanna, Global Head of Marine Risk Consulting της Allianz Commercial, υπογραμμίζει ότι ενώ οι απώλειες από συμβατικούς κινδύνους έχουν μειωθεί σημαντικά, η αυξανόμενη έκθεση σε γεωπολιτικές κρίσεις δημιουργεί νέα δεδομένα.
Το εμπόριο ΗΠΑ-Κίνας και ο «σκιώδης στόλος» απειλούν την ομαλότητα
Η εμπορική διαμάχη Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας αποτελεί βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης, με επιβολές δασμών έως και 145% να επηρεάζουν σχεδόν το 18% του παγκόσμιου εμπορίου. Αν και υπήρξε προσωρινή αποκλιμάκωση με μείωση των δασμών για διάστημα 90 ημερών, η αβεβαιότητα παραμένει. Η κατάσταση επιβαρύνεται από την άνοδο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», ο οποίος αποτελείται από πλοία —κυρίως δεξαμενόπλοια— που επιχειρούν χωρίς διαφάνεια, χωρίς επαρκή ασφαλιστική κάλυψη και συχνά με αμφιβόλου ποιότητας συντήρηση.
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, περίπου το 17% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων ανήκει πλέον σε αυτό το δίκτυο. Η απειλή που προκύπτει για το περιβάλλον και την ασφάλεια είναι σοβαρή, με δεκάδες περιστατικά πυρκαγιών, συγκρούσεων και διαρροών να έχουν ήδη καταγραφεί.
Η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη: Πυρκαγιές και νέες τεχνολογικές προκλήσεις
Οι πυρκαγιές στα πλοία παραμένουν από τους πλέον ανησυχητικούς κινδύνους, ιδιαίτερα όταν σχετίζονται με εσφαλμένα δηλωμένα φορτία. Το 2024 σημειώθηκαν επτά ολικές απώλειες πλοίων λόγω πυρκαγιάς, ενώ συνολικά καταγράφηκαν 250 σχετικές περιπτώσεις —ο υψηλότερος αριθμός της τελευταίας δεκαετίας. Σημαντικό μέρος των περιστατικών αυτών αφορά φορτηγά πλοία, πλοία εμπορευματοκιβωτίων και ro-ro.
Η ηλεκτροκίνηση και η αυξημένη μεταφορά μπαταριών λιθίου εντείνουν τις προκλήσεις, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ρυθμιστικές παρεμβάσεις και τεχνολογικές λύσεις για τον περιορισμό των σχετικών κινδύνων.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει στο επίκεντρο των ναυτικών ατυχημάτων
Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, συγκαταλέγεται στις πιο «θερμές» γεωγραφικά ζώνες της ναυτιλίας. Το 2024 καταγράφηκαν 4 ολικές απώλειες πλοίων και 694 ναυτικά περιστατικά —ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός παγκοσμίως. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της περιοχής αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτήν.
Προβλήματα στον ορίζοντα: Κυβερνοεπιθέσεις, GPS και εφοδιαστικές αλυσίδες
Πέρα από τους παραδοσιακούς και γεωπολιτικούς κινδύνους, ο κλάδος καλείται να προσαρμοστεί και σε νέες απειλές όπως οι κυβερνοεπιθέσεις και οι παρεμβολές στα συστήματα GPS, που επηρεάζουν την ασφάλεια πλοήγησης. Παρά τις ελπίδες που γεννούν πρόσφατες εκεχειρίες, οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα και στις εφοδιαστικές αλυσίδες αναμένεται να συνεχιστούν. Την ίδια στιγμή, η πράσινη μετάβαση απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και σημαντικές επενδύσεις.
Η έκθεση της Allianz για το 2025 στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ο ναυτιλιακός κλάδος έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο σε ζητήματα ασφαλείας, όμως το μέλλον παραμένει αβέβαιο. Η γεωπολιτική αστάθεια, η άνοδος του σκιώδους στόλου και οι νέες τεχνολογικές προκλήσεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον που απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση, ευελιξία και καινοτομία. Οι επόμενες χρονιές θα είναι καθοριστικές για την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της παγκόσμιας ναυτιλίας.
